Kawa z grzybami: właściwości, działanie i czy warto ją pić

Jeszcze kilka lat temu kawa z grzybami była ciekawostką ze sklepów ze zdrową żywnością. Dziś stoi na półkach obok zwykłej kawy rozpuszczalnej, a producenci obiecują wiele: stabilną energię, lepsze skupienie, spokojniejszy dzień. Część tych obietnic ma pewne oparcie w badaniach, część to czysty marketing, a niektóre wprost kłócą się z unijnymi przepisami.

W tym artykule rozkładamy temat na czynniki pierwsze: czym właściwie jest kawa z grzybami, jakie grzyby się w niej znajdują, co mówią o nich badania naukowe, ile kofeiny zawiera filiżanka i kto powinien uważać. Na końcu znajdziesz praktyczne kryteria wyboru i odpowiedzi na najczęstsze pytania.

W skrócie: kawa z grzybami to przede wszystkim napój z mniejszą ilością kofeiny niż klasyczna kawa, wzbogacony ekstraktami grzybów od wieków stosowanych w tradycyjnej medycynie Azji. Badania nad nimi są obiecujące, ale wciąż wstępne, a żaden z tych grzybów nie ma w Unii Europejskiej dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego.

Czym jest kawa z grzybami?

Pod tą nazwą kryją się dwa rodzaje produktów. Pierwszy to zwykła kawa (najczęściej rozpuszczalna lub bardzo drobno mielona) z dodatkiem sproszkowanych ekstraktów grzybów. Drugi to napoje kawopodobne, w których kawy jest niewiele albo nie ma jej wcale, a smak buduje się na palonej cykorii, kakao lub zbożach. Łączy je jedno: zawierają grzyby nazywane funkcjonalnymi albo adaptogennymi.

Warto wiedzieć, że słowo „adaptogen” nie jest kategorią prawną. Termin wprowadził w latach 40. XX wieku radziecki farmakolog Nikołaj Łazariew na określenie substancji, które miały pomagać organizmowi radzić sobie z obciążeniem. Ani Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), ani Komisja Europejska nie uznały go za oświadczenie zdrowotne. Napis „adaptogenna kawa na stres” na opakowaniu to więc hasło reklamowe, a nie potwierdzona właściwość.

W praktyce kawa z grzybami smakuje jak lżejsza, nieco bardziej ziemista kawa. Dobre produkty równoważą grzybową nutę kakao lub cykorią, słabsze potrafią zaskoczyć goryczką. Przygotowuje się ją jak kawę rozpuszczalną: łyżeczka proszku, gorąca woda albo mleko i gotowe.

Jakie grzyby znajdziesz w kawie z grzybami?

Producenci najczęściej sięgają po cztery gatunki. Każdy ma długą historię w medycynie tradycyjnej i każdy jest dziś przedmiotem badań, choć ich liczba i jakość bardzo się różnią.

Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus)

Na świecie znana jako lion's mane. To biały grzyb z długimi, zwisającymi kolcami, w Polsce objęty ochroną gatunkową w naturze, a na potrzeby żywności uprawiany. Zawiera związki nazywane hericenonami (w owocnikach) i erynacynami (głównie w grzybni), które w badaniach laboratoryjnych pobudzały wytwarzanie czynnika wzrostu nerwów (NGF). Właśnie z nią kojarzona jest kawa z grzybami „na koncentrację”.

Cordyceps (maczużnik)

W produktach spotkasz zwykle maczużnika bojowego (Cordyceps militaris) albo hodowlany szczep CS-4 wyizolowany z kordycepsa chińskiego (Ophiocordyceps sinensis). W medycynie tybetańskiej i chińskiej sięgano po niego tradycyjnie przy zmęczeniu i osłabieniu. Współcześnie bada się go głównie pod kątem wydolności fizycznej.

Chaga (błyskoporek podkorowy, Inonotus obliquus)

Ciemna, twarda narośl na pniach brzóz, w Polsce nazywana też czagą. W Rosji i krajach nordyckich od wieków przygotowywano z niej napary. Zawiera polifenole, które w badaniach in vitro działały przeciwutleniająco, ale także sporo szczawianów, o czym piszemy niżej przy bezpieczeństwie.

Reishi (lakownica żółtawa, Ganoderma lucidum)

Lśniący, czerwonobrązowy grzyb, w Chinach ceniony od ponad dwóch tysięcy lat. Tradycyjnie stosowano go dla wyciszenia i wzmocnienia sił. W kawie pojawia się rzadziej niż soplówka, częściej w wieczornych napojach, bo kojarzy się z odprężeniem.

Ile kofeiny ma kawa z grzybami?

To pytanie jest ważniejsze, niż się wydaje, bo duża część odczuwalnej różnicy między kawą z grzybami a zwykłą kawą wynika właśnie z kofeiny. Według danych EFSA espresso (około 60 ml) dostarcza około 80 mg kofeiny, a filiżanka kawy parzonej (około 200 ml) około 90 mg. Kawa z grzybami ma jej zwykle mniej, bo część porcji zajmują ekstrakty grzybów i inne składniki. Ile dokładnie, zależy od receptury: od kilku do kilkudziesięciu miligramów na filiżankę, a w napojach bez kawy zero.

Punkt odniesienia: EFSA uznała, że u zdrowych dorosłych pojedyncza dawka do 200 mg i dzienne spożycie do 400 mg kofeiny ze wszystkich źródeł nie budzą obaw, a w ciąży i podczas karmienia piersią granicą jest 200 mg na dobę. Kto zamieni trzy duże kawy na trzy filiżanki napoju z grzybami, realnie obniży dzienną dawkę kofeiny. U osób na nią wrażliwych mniej kofeiny zwykle oznacza mniej nerwowości i łatwiejsze zasypianie. To najpewniejsza „właściwość” kawy z grzybami.

Na etykiecie szukaj więc konkretnej liczby miligramów kofeiny w porcji. Jeśli producent jej nie podaje, trudno ocenić, co właściwie pijesz.

Właściwości kawy z grzybami: co mówią badania?

Najpierw ważne zastrzeżenie. Większość badań nad grzybami funkcjonalnymi przeprowadzono na komórkach lub zwierzętach. Badań z udziałem ludzi jest niewiele, są małe i zwykle dotyczą samego ekstraktu grzyba w dawkach wyższych niż w filiżance kawy. Ich wyniki wskazują raczej kierunek niż pewność.

Koncentracja i pamięć

Najczęściej cytowane badanie pochodzi z Japonii (Mori i wsp., 2009). Trzydzieści osób w wieku od 50 do 80 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi przez 16 tygodni przyjmowało około 3 g sproszkowanej soplówki dziennie albo placebo. W grupie z soplówką wyniki testów poznawczych się poprawiły, a kilka tygodni po odstawieniu preparatu znów spadły. Badanie było jednak małe i dotyczyło starszych osób z konkretnym problemem, a nie zdrowych dorosłych pijących kawę przed pracą.

W 2023 roku ukazało się badanie pilotażowe z udziałem 41 młodych, zdrowych dorosłych (Docherty i wsp.). Po jednorazowej dawce 1,8 g preparatu z soplówki uczestnicy nieco szybciej wykonywali jedno z zadań poznawczych, ale po 28 dniach regularnego przyjmowania nie stwierdzono wyraźnej poprawy funkcji poznawczych w porównaniu z placebo. Sami autorzy podkreślają, że potrzebne są większe badania.

Wniosek: soplówka jest najlepiej przebadanym grzybem w kontekście funkcji poznawczych, ale nie można uczciwie obiecać, że kawa z soplówką poprawi pamięć czy koncentrację. W UE nie dopuszczono żadnego takiego oświadczenia.

Energia i wydolność

Cordyceps badano głównie u sportowców i osób starszych pod kątem wydolności tlenowej. Wyniki są niejednoznaczne: część niewielkich badań odnotowała poprawę wybranych parametrów wysiłkowych, inne nie wykazały różnic względem placebo. W codziennej filiżance za uczucie pobudzenia wciąż odpowiada przede wszystkim kofeina, a nie grzyby.

Stres i wyciszenie

Reishi tradycyjnie kojarzy się z wyciszeniem, a ashwagandha, często dodawana do kaw z grzybami, z równowagą psychiczną. Badania z udziałem ludzi dotyczące stresu, zmęczenia i snu są jednak nieliczne, małe i nierzadko finansowane przez producentów. Na razie nie pozwalają stwierdzić, że reishi w kawie pomaga się zrelaksować. Paradoksalnie najbardziej „uspokajające” w kawie z grzybami może być to, że ma mniej kofeiny. Suplementy z ashwagandhą, reishi i witaminą B6 porównujemy osobno w rankingu suplementów na stres.

Odporność i przeciwutleniacze

Grzyby funkcjonalne zawierają beta-glukany, czyli polisacharydy, które w badaniach laboratoryjnych wpływały na komórki układu odpornościowego, a chaga dodatkowo polifenole. To ciekawy obszar badań, ale wyniki z probówki nie przekładają się automatycznie na działanie w organizmie człowieka. Grzybowym beta-glukanom nie wolno w UE przypisywać wpływu na odporność. Dopuszczone oświadczenia o beta-glukanach dotyczą owsa i jęczmienia, i to w zupełnie innym kontekście: poziomu cholesterolu oraz stężenia glukozy po posiłku.

Trawienie

Niektóre kawy z grzybami zawierają błonnik, na przykład z akacji albo cykorii. Błonnik to cenny składnik diety, ale w jednej porcji jest go zwykle niewiele w porównaniu z ilością około 25 g dziennie, którą EFSA uznaje za odpowiednią dla dorosłych. Bywa też, że osoby, którym zwykła kawa podrażnia żołądek, lepiej tolerują napoje z mniejszym udziałem kawy. To jednak sprawa bardzo indywidualna.

Czy kawa z grzybami jest zdrowa i bezpieczna?

Dla większości zdrowych dorosłych kawa z grzybami pita z umiarem nie stanowi szczególnego zagrożenia. Nie jest jednak napojem dla każdego, a „naturalny” nie znaczy „bez działań niepożądanych”.

Możliwe działania niepożądane

Najczęściej zgłaszane są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego: wzdęcia, luźniejsze stolce, rzadziej nudności, zwłaszcza w pierwszych dniach. Zdarzają się też reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na grzyby lub pleśnie. Przy wysypce, świądzie albo duszności trzeba od razu odstawić produkt i skontaktować się z lekarzem.

Interakcje z lekami

• Reishi i chaga mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych (na przykład warfaryny czy kwasu acetylosalicylowego), co zwiększa ryzyko krwawień.
• Reishi i cordyceps mogą wpływać na układ odpornościowy, dlatego osoby przyjmujące leki immunosupresyjne, na przykład po przeszczepie, nie powinny po nie sięgać bez konsultacji.
• Cordyceps i chaga mogą obniżać stężenie glukozy we krwi, co ma znaczenie przy farmakologicznym leczeniu cukrzycy.

Jeśli przyjmujesz którykolwiek z tych leków, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, zanim zaczniesz pić kawę z grzybami codziennie.

Chaga a nerki

Chaga zawiera dużo szczawianów. W literaturze medycznej opisano przypadki nefropatii szczawianowej u osób, które przez dłuższy czas przyjmowały duże ilości chagi (jeden z takich opisów ukazał się w 2022 roku w czasopiśmie Medicine). Osoby z chorobami nerek lub skłonnością do kamicy szczawianowej powinny unikać produktów z chagą.

Zanieczyszczenia

Grzyby łatwo kumulują metale ciężkie z podłoża. Rozporządzenie (UE) 2023/915 ustala najwyższe dopuszczalne poziomy ołowiu, kadmu i rtęci m.in. w suplementach diety, ale to producent odpowiada za ich przestrzeganie. Dlatego warto wybierać marki, które udostępniają wyniki badań laboratoryjnych swoich partii.

Kto powinien zachować ostrożność?

Czy kawa z grzybami pomaga schudnąć?

Hasło „kawa grzybowa na odchudzanie” często pojawia się w wyszukiwarce, ale nie ma badań, które pokazywałyby, że kawa z grzybami odchudza. Żaden z grzybów stosowanych w tych napojach nie ma w UE dopuszczonego oświadczenia dotyczącego masy ciała. Kawa z grzybami może pomóc wyłącznie pośrednio: wypita bez cukru i syropów ma niewiele kalorii, więc gdy zastępuje słodzone napoje kawowe, ograniczasz kaloryczność dnia. O masie ciała decyduje jednak bilans energetyczny całej diety i aktywność fizyczna, a nie jeden napój.

Jak wybrać dobrą kawę z grzybami?

Różnice między produktami są ogromne, a większość z nich da się wyczytać z etykiety. Na te elementy patrzymy, oceniając produkty w naszym rankingu kaw z grzybami:

• Owocnik czy grzybnia. Owocnik to widoczna część grzyba. Grzybnię często hoduje się na ziarnach zbóż i suszy razem z podłożem, przez co gotowy proszek może zawierać dużo skrobi, a mniej związków charakterystycznych dla grzyba. Szukaj informacji „ekstrakt z owocników”.
• Dawka każdego grzyba. Rzetelny producent podaje miligramy każdego gatunku w porcji. „Mieszanka grzybów 1000 mg” bez rozbicia na składniki to sygnał ostrzegawczy.
• Rodzaj ekstraktu. Ekstrakt 10:1 to coś innego niż zmielony suszony grzyb. Dobrze, gdy producent podaje zawartość beta-glukanów, a nie samych „polisacharydów”, do których zalicza się również skrobia.
• Kofeina w miligramach. Bez tej liczby trudno ocenić, czy napój faktycznie zastąpi kawę, czy tylko do niej dojdzie.
• Badania laboratoryjne. Wyniki analiz na metale ciężkie, pestycydy i zanieczyszczenia mikrobiologiczne powinny być dostępne na stronie albo na prośbę.
• Status w Polsce. Produkt sprzedawany jako suplement diety powinien figurować w rejestrze produktów objętych powiadomieniem, który prowadzi Główny Inspektor Sanitarny.
• Uczciwy język. Obietnice typu „leczy”, „likwiduje stres” czy „klinicznie potwierdzona skuteczność” powinny budzić nieufność.

Nasza rekomendacja: Brainstoorm od Mush N Go

Współpraca reklamowa z Mush N Go. Jeśli chcesz spróbować kawy z grzybami, polecamy Brainstoorm francuskiej marki Mush N Go, która zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu. Mush N Go jest partnerem handlowym serwisu, dlatego traktuj to polecenie z tą świadomością. Poniżej podajemy wyłącznie dane publikowane przez markę.

W wersji Kawa porcja 6 g zawiera według producenta po 1 000 mg ekstraktów z owocników soplówki jeżowatej, cordycepsa i chagi, a także 3 000 mg maki, 40 mg ashwagandhy, 3 500 mg palonej cykorii, 889 mg błonnika z akacji i 20 mg kofeiny, czyli około czterokrotnie mniej niż espresso. Dawka każdego składnika jest podana osobno, a marka deklaruje udostępnianie wyników badań laboratoryjnych. Produkt jest wegański i bezglutenowy, powstaje w Tuluzie, a sklep oferuje 60 dni na zwrot pieniędzy.

Jak każda receptura z ashwagandhą i kofeiną, Brainstoorm nie jest dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, a osoby przyjmujące leki (m.in. na tarczycę, przeciwzakrzepowe lub immunosupresyjne) powinny najpierw porozmawiać z lekarzem. Obecność chagi oznacza też ostrożność przy chorobach nerek.

Według stanu z 29 października 2026 roku opakowanie 30 porcji kosztowało w polskim sklepie 181,51 zł przy zakupie jednorazowym (cena orientacyjna). Z kodem LMC15 otrzymasz 15% rabatu.

Zobacz Brainstoorm w sklepie Mush N Go (kod LMC15) →

Link afiliacyjny: jeśli kupisz przez nasz link, możemy otrzymać prowizję, a cena się nie zmienia.

Najczęstsze pytania o kawę z grzybami

Czy kawa z grzybami jest zdrowa i bezpieczna?

Dla większości zdrowych dorosłych pita z umiarem jest bezpieczna. Ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży i karmiące piersią, osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, immunosupresyjne lub przeciwcukrzycowe, osoby z chorobami nerek (chaga) oraz wrażliwe na kofeinę. Sama w sobie nie ma potwierdzonych właściwości zdrowotnych: jej zaletą jest przede wszystkim mniej kofeiny niż w zwykłej kawie.

Co daje kawa z grzybami i czy naprawdę działa?

Najpewniejszy efekt to mniejsza dawka kofeiny, którą osoby wrażliwe mogą odczuć jako mniejszą nerwowość. Soplówka czy cordyceps dają obiecujące wyniki w badaniach, ale dowody z udziałem ludzi są wstępne, a w UE nie ma dla nich dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. Uczciwa odpowiedź na pytanie „hit czy kit” brzmi więc: dobry zamiennik mocnej kawy, ale nie cudowny środek.

Czy kawa z grzybami pomaga schudnąć?

Nie ma na to dowodów. Żaden grzyb stosowany w tych napojach nie ma w UE dopuszczonego oświadczenia dotyczącego masy ciała. Kawa z grzybami bez cukru i mleka ma mało kalorii, więc może pomóc tylko wtedy, gdy zastępuje kaloryczne napoje kawowe w ramach zbilansowanej diety.

Podsumowanie

Kawa z grzybami nie jest ani cudownym eliksirem, ani marketingowym oszustwem. To napój z mniejszą ilością kofeiny, wzbogacony ekstraktami grzybów, które mają bogatą tradycję i ciekawe, choć wciąż wstępne wyniki badań. Jej realna zaleta polega na tym, że jest łagodniejszą alternatywą dla kilku mocnych kaw dziennie.

Jeśli chcesz spróbować, wybierz produkt z jasno podanymi dawkami każdego grzyba, ekstraktem z owocników, konkretną ilością kofeiny i dostępnymi wynikami badań laboratoryjnych. Zacznij od jednej filiżanki dziennie i obserwuj, jak reaguje Twój organizm. A jeśli przyjmujesz leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią, najpierw porozmawiaj z lekarzem.

Źródła

• EFSA, Scientific Opinion on the safety of caffeine, EFSA Journal, 2015.
• Mori K. i wsp., Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment, Phytotherapy Research, 2009.
• Docherty S. i wsp., The Acute and Chronic Effects of Lion's Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults, Nutrients, 2023.
• Chaga mushroom-induced oxalate nephropathy that clinically manifested as nephrotic syndrome: a case report, Medicine (Baltimore), 2022.
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center, karty: reishi, chaga, cordyceps (interakcje z lekami).
• Komisja Europejska, unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności, EUR-Lex.

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarza. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej i zbilansowanej diety ani zdrowego trybu życia.